تاريخچه گروه

 

اورژانس بیمارستان امام رضا (ع) مشهد دیروز، امروز، فردا

 


طب اورژانس امسال 43 ساله مي شود. تاسيس اين رشته در پاسخ به افزايش انتظارات مردمي براي دسترسي شبانه روزي به مراقبت هاي تخصصي پزشكي در اولين لحظات مراجعه به سيستم درماني بود. از اواسط دهه 60 قرن بيستم تلاش هاي پراكنده اي در زمينه سر و سامان دادن به اورژانس ها و تربيت نيروي ماهر براي خدمت در اورژانس صورت گرفته بود اما اولين دوره تربيت دستيار تخصصي طب اورژانس در آگوست 1968 در دانشگاه سينسيناتي اوهايو و با همت يك متخصص  داخلي جوان به نام "دكتر هربرت فلسا" رسماً پا به عرصه وجود نهاد. و "دكتر بروس جانياك" (Bruce Janiak) در سال 1970 اولين رزيدنت طب اورژانس شد. اولين دوره رزيدنتي طبي اورژانس از آنچه امروزه وجود دارد بسيار متفاوت بود. دستياران از يك دوره 2 ساله تنها 2 ماه را در بخش اورژانس مي گذراندند، چون از يك سو اين باور وجود داشت كه اورژانس هاي پزشكي توسط متخصصان هر رشته اي، بهتر قابل آموزش است و از سوي ديگر تقريباً هيچ متخصص اورژانسي براي كار و تدريس در اورژانس وجود نداشت و متخصصان ساير رشته ها نيز هرگز گذرشان به بخش اورژانس نمي افتاد بلكه اورژانس محلي بود كه توسط انترن ها و رزيدنت هاي سال يك رشته هاي تخصصي ديگر اداره مي شد.

به فاصله كوتاهي بعد از دانشگاه سينسيناتي، «دكتر واگنر» دوره رزيدنتي طب اورژانس را مستقلاً در دانشكده پزشكي پنسيلوانيا تاسيس كرد و اولين رزيدنت او در سال 1971 «دكتر پاملا بنسن» بود كه عليرغم بارداري در آن زمان، براي شروع به تحصيل در رشته طب اورژانس و تلاش در راه تشكيل اين رشته، زحمات زيادي كشيد.

الين رزيدنت هاي طب اورژانس از طريق ديدن بيماران بدحال بي شمار و بدون داشتن كوريكولوم رسمي و آموزش مدون، با علاقه و تلاش بي پايان خود مطالب فراواني آموختند. به آن ها در تمام بخش هاي چرخشي كه مي گذراندند به چشم افراد عجيبي نگاه مي شد كه رشته اي را انتخاب كرده اند كه آينده مشخصي ندارد و حتي معلوم نيست كه به عنوان يك تخصص پذيرفته شود. با اين وجود با تلاش شبانه روزي آن ها و اثبات شايستگي هايشان، طب اورژانس به سرعت در تمامي ايالات متحده گسترش يافت و نهايتاً در سال 1979، انجمن بوردهاي تخصصي آمريكا، با صحه گذاشتن بر اين حقيقت كه طب اورژانس يك رشته تخصصي مستقل و وجود آن ضروري و حياتي است، انجمن تخصصي طب اورژانس امريكا را رسماً به عضويت پذيرفت و رشته طب اورژانس را به عنوان بيست و سومين رشته تخصصي خود مورد پذيرش قرار داد.

ضرورت راه اندازي اين رشته در كشور ما نيز ابتدا در سال 1375 از سوي آقاي دكتر عبدالله بهرامي، رياست محترم وقت دانشگاه علوم پزشكي مشهد و مدير فعلي گروه طب اورژانس اين دانشگاه، به دبيرخانه شوراي آموزشي پزشكي و تخصصي ارائه گرديده و مورد تصويب قرار گرفت. اما با وجود فراهم كردن زير ساختارها در دانشگاه علوم پزشكي مشهد اجراي اين طرح به تعويق افتاد. در سال 1379 راه اندازي اين رشته به عنوان يك برنامه راهبردي مجدداً در سطح وزارت بهداشت درمان و آموزشي پزشكي  مطرح گرديد و دانشگاه علوم پزشكي ايران گروهي را به سرپرستي آقاي دكتر علي بيداري مسئول راه اندازي رشته طب اورژانس در اين دانشگاه نمود و اين گروه رسالت بزرگ تربيت اولين دوره دستياران طب اورژانس در ايران را بر عهده گرفتند. انجمن طب اورژانس ایران نیز برای اولین بار در آبان ماه 1384 تشکیل شد. (برای بازدید سایت بهwww.isem.ir مراجعه کنید)

اكنون پس از گذشت 15 سال از شروع اين حركت، دانشگاه هاي شهيد بهشتي، تهران، تبريز، مشهد، اصفهان، اهواز، ارتش و بقيهًْ الله هم به تربيت دستيار در اين رشته همت گمارده اند. توانايي رشته طب اورژانس در ارتقا سطح مراقبت و افزايش رضايتمندي بيماران از يك سو و جذابيت باليني بسيار به دليل ماهيت متنوع آن، در مدتي كوتاه با جهشي بلند، اين رشته را به يكي از پرطرفدارترين رشته هاي تخصصي در آمريكا و بسياري از كشورهاي جهان تبديل كرده است.

 

متخصصان اورژانس از دانش و مهارت لازم و کافی برای اداره اورژانسهای رشته های مختلف پزشکی برخوردار هستند. به طور مثال یک متخصص اورژانس مثل یک متخصص بیهوشی قادر به اداره راه هوایی و تنظیم ونتیلاتور، مثل یک متخصص قلب قادر به تشخیص و درمان آنفارکتوس میوکاردو آریتمی های قلبی، مثل یک جراح قادر به تعبیه لوله سینه ای، شالدون و کاتتر ورید مرکزی، مثل یک اورتوپد قادر به درمان دررفتگی ها و شکستگی های بدون نیاز به جراحی، مثل یک متخصص ENT قادر به اداره خونریزی های بینی و انجام کریکوتیروئیدوتومی، مثل یک رادیولوژیست قادر به انجام سونوگرافی در تروما و انجام پروسیجرهای اورژانس با کمک سونوگرافی و مثل یک متخصص داخلی قادر به اداره اورژانسهای این رشته است.

 

از دیگر مهارتهایی که متخصصان اورژانس در طول دوره تحصیل خود کسب می کنند و معمولا مختص این رشته هستند می توان به اداره بیماران دچار ترومای متعدد، شوک، نارسایی تنفسی, بیماریهای محیطی(غرق شدگی، برق گرفتگی، گرمازدگی و سرمازدگی و...)، بیماران نیازمند احیائ قلبی ریوی و نیز مدیریت بحران و بلایای طبیعی، اداره قربانیان حوادث شیمیایی و هسته ای و.... اشاره کرد . همچنین این متخصصان مهارتهای ویژه ای در مباحث مدیریتی اورژانس از جمله: مدیریت بخش اورژانس، طراحی فضای فیزیکی اورژانس، مدیریت بحران در جامعه، مدیریت اورژانس پیش بیمارستانی و... دارند.

 

امروزه در بيش از 15 زيرگروه از جمله اورژانس هاي اطفال، مسموميت ها، مديريت بحران و بلاياي طبيعي، سونوگرافي اورژانس، مراقبت هاي ويژه، تروما دوره هاي فلوشيپ اين رشته برگزار مي شود. برای اطلاعات بیشتر به آدرس زیر مراجعه کنید:

 

www.hopkinsmedicine.org/emergencymedicine/education/fellowship